Πίνακες του Παλαιστίνιου ζωγράφου Ismail Shammout για τη Naqba (Καταστροφή)

Ismail Shammout (1930 – 2006) ήταν Παλαιστίνιος καλλιτέχνης και Ιστορικός Τέχνης)

                                              «Φόρος τιμής στους Μάρτυρες»

Από την παιδική μου ηλικία ακούω ιστορίες για την γενναιότητα και την θυσία των Παλαιστίνιων αγωνιστών. Από το 1948, οι Σιωνιστές τρομοκράτες επεδίωξαν μια πολιτική εθνικής κάθαρσης μέσα από πολλές σφαγές: από το Deir Yassin, στο Kufr Qasim στην Qana. Ο εικοστός αιώνας είναι λερωμένος με το αίμα χιλιάδων μαρτύρων.

Ιστορία

Το 1982, η Ισραηλινή επιθετικότητα ξεκίνησε. Οι Ισραηλινές δυνάμεις εισέβαλλαν στο Λίβανο έχοντας ως σκοπό να εξολοθρεύσουν τις δυνάμεις του PLO και τους Λιβανέζους συμμάχους του. Αρκετές περιοχές της Βηρυτού, συμπεριλαμβανομένης και αυτής στην οποία ζούσαμε, χτυπήθηκαν άσχημα, και πολλά κτήρια καταστράφηκαν ολοσχερώς. Στις 14 Σεπτεμβρίου του 1982, ο νεοεκλεγείς πρόεδρος του Λιβάνου, Bashir Gemayel, δολοφονήθηκε. Οι εισβάλλουσες Ισραηλινές δυνάμεις εξαπολύθηκαν σε πολλές περιοχές της Βηρυτού, και προχώρησαν σε λεηλασίες, βασανιστήρια και συλλήψεις ανθρώπων.

Μετά την αναχώρηση του PLO, δεν κοιμηθήκαμε σχεδόν καθόλου. Παρακολουθούσαμε τα νέα και την νύχτα, κοιτάζαμε τον ουρανό της Βηρυτού, που παραβιαζόταν από τον ήχο των Ισραηλινών αεροπλάνων μέρα και νύχτα. Ένας φοβερός θόρυβος δημιουργούνταν καθώς οι βόμβες και οι πύραυλοι έσπαγαν το φράγμα του ήχου. Βρισκόμασταν σε μια κατάσταση ταραχής και έκπληξης μπροστά σ’ εκείνες τις γρήγορες αλλαγές, αναρωτώμενοι « τι θα φέρει το αύριο;»

Το βράδυ της 16ης Σεπτεμβρίου, βόμβες φωτός που εξαπολύθηκαν από τα Ισραηλινά αεροπλάνα φώτισαν τον ουρανό της περιοχής όπου βρίσκονταν οι προσφυγικοί καταυλισμοί Sabra και Shatilla, μετατρέποντας την νύχτα σε μέρα. Ο καταυλισμός δεν ήταν παρά μερικές εκατοντάδες μέτρα μακριά μας, καθώς αναρωτιόμασταν: «Τι συμβαίνει εκει πέρα;»

Ξυπνήσαμε από περίεργους, μη γνώριμους ήχους και τρέξαμε στα παράθυρα και στα μπαλκόνια για να δούμε τι ήταν. Βρήκαμε μια ομάδα ανθρώπων από τους προσφυγικούς καταυλισμούς, κάποιοι από τους οποίους ήταν ξυπόλητοι, κάποιοι φορούσαν τα νυχτικά τους… κουβαλώντας τους αγαπημένους τους στους ώμους τους…. τριγυρνώντας άσκοπα… απλά περπατώντας απομακρυνόμενοι από το φοβερό γεγονός. Δάκρυα γέμισαν τα τρομαγμένα πρόσωπά τους, και τα μάτια τους ασυναίσθητα κοιτούσαν προς όλες τις κατευθύνσεις… ήταν απλά φόβος… φόβος… φόβος

Ένας από αυτούς με ενημέρωσε ότι είχε γίνει μια τρομερή σφαγή στους καταυλισμούς Sabra και Shatilla και ότι συνεχιζόταν ακόμη. Δεν ήταν δυνατό να φτάσει κανείς εκεί, καθώς οι Ισραηλινές δυνάμεις είχαν υπό τον έλεγχό τους ολόκληρη την πρωτεύουσα, και έτσι οι δρόμοι δεν ήταν ασφαλείς. Ένιωσα μια απέραντη λύπη, καθώς και μια αίσθηση ότι ήμουν συντετριμμένος και αβοήθητος.

Ήταν τότε μια νέα σφαγή που ερχόταν να προστεθεί σε μια σειρά σφαγών που εξαπολύθηκαν από τους Σιωνιστές στον Παλαιστινιακό λαό. Στο Deir Yassin, στο Kufr Qasim, στην Qibya, στο Lod Tantura, στο Bahr Al-Baqar, στο Samu, στο Τζαμί Aqsa, στο Τζαμί Ibrahimi, στην Qana … και τόσες πολλές άλλες.

Θεέ μου…Πόσες ατομικές και μαζικές σφαγές διαπράχθηκαν εναντίον μας και πόσο αίμα χύθηκε στον δρόμο της θυσίας… Θυμάμαι τους στίχους ενός ξένου τραγουδιού που λέει:

Που είναι οι άντρες; Έγιναν μάρτυρες και τώρα βρίσκονται στους τάφους τους.

Που είναι οι Τάφοι; Λουλούδια έχουν φυτρώσει πάνω τους.

Που είναι τα λουλούδια; Οι παρθένες ήρθαν και μάζεψαν τα λουλούδια για να υφάνουν με αυτά το όνομα της πατρίδας.

                                                                Αντίσταση

Στις αρχές της δεκαετίας του ’60, οι Παλαιστίνιοι επανεστίασαν τις προσπάθειες τους στην επαναπόκτηση της πατρίδας τους. Το κίνημα της αντίστασης μεγάλωσε και ομάδες αντίστασης εμφανίστηκαν. Οι δραστηριότητες του PLO (που ιδρύθηκε το 1964) αυξήθηκαν δραματικά μετά τον πόλεμο του 1967, αναβιώνοντας την περηφάνια και την ελπίδα του λαού.

Ιστορία

Κατά το τέλος της δεκαετίας του ’50 και στις αρχές της δεκαετίας του ’60 οι Παλαιστίνιοι άρχισαν να συνειδητοποιούν την αναγκαιότητα να αναδιοργανώσουν τις υποθέσεις τους και να προετοιμαστούν για να φέρουν εις πέρας το εθνικό τους καθήκον να παλέψουν σε συνέχεια αυτών που έκαναν οι πρόγονοι τους. Οργανώσεις και πολυάριθμα Παλαιστινιακά μέτωπα σχηματίστηκαν με σκοπό να παλέψουν για να απελευθερώσουν τα κατεχόμενα Παλαιστινιακά εδάφη. Πρώτη ανάμεσα σ’ αυτές τις οργανώσεις ήταν η Φατάχ.

Τα αραβικά κράτη συμφώνησαν να ιδρύσουν την PLO (Οργάνωση για την απελευθέρωση της Παλαιστίνης) και να παλέψουν μέσω αυτής για την απελευθέρωση της πατρίδας. Μόλις τέλειωσα τις σπουδές μου στην τέχνη στο κολέγιο Καλών Τεχνών στο Κάιρο, και μετά στην Ακαδημία Καλών Τεχνών στην Ρώμη (1950-1956), άρχισα να δουλεύω και να ζω στην Βηρυτό. Τότε και εκεί παντρεύτηκα την Tammam το 1959.

Η Tammam και εγώ εργαστήκαμε με την PLO από την ίδρυσή της, στα πεδία της τέχνης και του πολιτισμού. Η δουλειά μας με την PLO μας έδωσε την δυνατότητα να μοιραστούμε τα αισθήματα του λαού μας, όπου και αν αυτός βρισκόταν. Διαισθανθήκαμε τον μεγάλο ζήλο του λαού μας και την διαρκή του εγρήγορση να θυσιάσει οτιδήποτε πολύτιμο για να ανακτήσει την σφετερισμένη πατρίδα.

Η Παλαιστινιακή αντίσταση εξαπολύθηκε σε μεγάλη κλίμακα μετά την καταστροφή του 1967. Οι περισσότερες παλαιστινιακές οργανώσεις ήρθαν υπό το λάβαρο της PLO, διαμορφώνοντας συνδυαζόμενες μια μεγαλειώδη και παγκοσμίως γνωστή Παλαιστινιακή επανάσταση. Αυτό είχε ως συνέπεια να κερδίσει ο Παλαιστινιακός λαός την στήριξη των περισσότερων κρατών και εθνών παγκοσμίως.

Αυτή η επανάσταση είχε μεγάλο αντίκτυπο στην νέα πορεία των Παλαιστινίων παντού, ειδικά στους καταυλισμούς που ενσωμάτωναν την βασική αρένα της εθνικής προσπάθειας. Τα συναισθήματα ευτυχίας και έκστασης, καθώς επίσης και η αισιοδοξία συνδυασμένοι με κάποιο άγχος, αφθονούσαν. Αυτή η αισιοδοξία και η ευτυχία δεν ήταν απρόσβλητες απέναντι στην ζημιά που μπορούσε να προκαλέσει ο εχθρός – οι Σιωνιστές. Από το ξεκίνημα του Παλαιστινιακού κινήματος, οι εκδικητικές πράξεις του Ισραήλ απέναντι στους Παλαιστίνιους δεν σταμάτησαν. Η πιο δραματική και σκληρή από αυτές τις πράξεις ήταν η Ισραηλινή εισβολή στο Λίβανο το 1982. Ο στόχος της εισβολής ήταν η εξαφάνιση της PLO μαζί με τις πολιτικές και στρατιωτικές της δυνάμεις.

                                                  Ο Δρόμος Προς το Πουθενά

Περικυκλωμένοι από βίαιες συμμορίες, εξαναγκαστήκαμε να βαδίσουμε προς την Ανατολή, μέσα από τραχείς, άνυδρες και ορεινές περιοχές, μέχρι που φτάσαμε σε ελεγχόμενη από Άραβες περιοχή. Η ζέστη και η δίψα ήταν ένα βάσανο, που σκότωσε πολλούς ηλικιωμένους και παιδιά. Η σύγχυση και ο πανικός χώρισαν πολλά παιδιά από τις οικογένειές τους.

Ιστορία

Στην ανατολική γωνία της πόλης, καθώς αποχαιρετούσαμε τα τελευταία σπίτια της Lydda, η έντονη ζέστη αύξησε τα κλάματα των παιδιών από την δίψα. Ο δίχρονος αδερφός μου Tawfiq και οι δυο μικρές αδερφές μου ήταν ανάμεσα σε εκείνους που διψούσαν.

Ήταν ο μήνας του Ραμαζανιού και οι άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων του πατέρα και της μητέρας μου, νήστευαν. Περπατώντας με την οικογένεια μου, παρατήρησα ένα περιβόλι με πορτοκάλια κοντά μας. Μέσα από τις περιφερόμενες ομάδες ανθρώπων, χωρίς να με προσέξουν οι ένοπλοι εβραίοι, έφτασα μια λακκούβα με νερό στο περιβόλι και κατάφερα να γεμίσω ένα δοχείο που βρήκα. Γρήγορα, δεκάδες άνθρωποι με ακολούθησαν. Την στιγμή που θέλησα να επιστρέψω στην ομάδα μου κουβαλώντας το νερό για τα αδέρφια μου, ένα στρατιωτικό τζιπ ξαφνικά έφτασε, σταματώντας λίγα μόνο βήματα μακριά μου. Ένας Σιωνιστής αξιωματικός κατέβηκε και σημάδεψε το κεφάλι μου με το όπλο του. Τότε με διέταξε με σπαστά Αραβικά «Πέταξε νερό…Πέταξε νερό». Έτσι έκανα όπως με διέταξε και επέστρεψα στον αδερφό και τις αδερφές μου χωρίς αυτό. Και συνεχίσαμε να περπατάμε.

Κατά την δύση του ήλιου φτάσαμε σε ένα σημείο ανάμεσα στα τραχιά βουνά όπου δεν μπορούσαμε πια να δούμε ένοπλους Εβραίους. Συνειδητοποιήσαμε ότι βρισκόμασταν σε περιοχές που δεν ήταν υπό τον έλεγχό τους. Η εξουθένωση και η δίψα μας επιβάρυναν, καθώς οι ηλικιωμένοι, οι ασθενείς και τα παιδιά δυσκολεύονταν να συνεχίσουν. Βρήκαμε κάποια εγκατελλημένα πηγάδια και φυσικά ανοίγματα ανάμεσα στους βράχους με βρώμικο λιμνάζον νερό. Ήπιαμε σαν άλογα, και κάποιοι άρχισαν να ψάχνουν για δοχεία, σχοινί, οτιδήποτε θα μπορούσε να κρατήσει νερό. Εκατοντάδες συνωστίστηκαν στο μέρος, μόνο για να πάρουν μια γουλιά νερό από τα πηγάδια και να βρέξουν τα χείλη τους.

Τα παιδιά, εξουθενωμένα από την ζέστη, ήταν σαν λουλούδια που μαραίνονταν από την δίψα. Τα πρόσωπά τους ήταν μελαγχολικά, σκονισμένα και μαυρισμένα. Τα χείλια τους ήταν άσπρα από την έντονη δίψα. Η ζέστη εντάθηκε και ξέσπασε χάος. Καθώς η δίψα και η εξάντληση μεγάλωνε, πολλοί άνθρωποι έχασαν την αυτοσυγκέντρωσή τους. Πολλά παιδιά χάθηκαν, και οι ηλικιωμένοι, οι άρρωστοι, οι έγκυες έπεφταν στο έδαφος, και γίνονταν πτώματα χωρίς κίνηση.

Μπόρεσα να βρω μια θέση ανάμεσα στο πλήθος γύρω από το ένα από τα πηγάδια και προσπάθησα να πάρω νερό, όπως οι υπόλοιποι. Μετά από αρκετές προσπάθειες, ο αδερφός μου και εγώ καταφέραμε να αποκτήσουμε λίγο από το βρώμικο νερό. Πήρα όσο περισσότερο μπορούσα, κρατώντας το στο βρεγμένο μου πουκάμισο, και πήγα τρέχοντας προς την οικογένειά μου.

Μια διψασμένη γυναίκα που ικέτευε για μια γουλιά νερό μου επιτέθηκε. Όταν είδε το βρεγμένο μου πουκάμισο, το τράβηξε από τις άκρες του προκειμένου να ρουφήξει το νερό που είχε παραμείνει σ’ αυτό. Κάποιοι ξεπάτωναν τις ρίζες των φυτών ψάχνοντας για οποιοδήποτε υγρό μέσα σ’ αυτές.

Μετά την δύση του ήλιου, ήμασταν ανάμεσα στους πρώτους που έφτασαν στο “Na’lin” στα περίχωρα της Ραμάλα. Οι άνθρωποι του χωριού, με την φυσική τους γενναιοδωρία, αμέσως μας πρόσφεραν νερό και ψωμί, καθώς και ζώα για να μεταφέρουν τους πιο αδύναμους. Εκείνη την νύχτα κοιμηθήκαμε κάτω από τις ελιές , κάτω από το κάλυμμα του ουρανού.

                                                     Παλαιστίνιοι πρόσφυγες

Από την Lydda στην Ραμάλα, στην Βηθλεέμ, στη Χεβρώνα και μετά στο Khan Yunis κοντά στην Γάζα, ο προορισμός μας ήταν ένας προσφυγικός καταυλισμός περικυκλωμένος από συρματόπλεγμα. Η διεθνής φιλανθρωπία έφθανε με αργούς ρυθμούς. Οι περήφανοι Παλαιστίνιοι του χθες, πρόσφυγες του σήμερα – έμαθαν να μπαίνουν στην ουρά για πενιχρές μερίδες φαγητού για να καθησυχάσουν τον συνηθισμένο πόνο από την πείνα.

Ιστορία 

Την επόμενη μέρα μεταφερθήκαμε με φορτηγό από ένα χωριό του Na’lin στην Ραμάλα. Μας άφησαν σε ένα σχολείο θηλέων στα νότια της πόλης. Στοιβαχτήκαμε στα δωμάτια του σχολείου, μας έδωσαν ψωμί και ήπιαμε μέχρι να χορτάσουμε.

Η κατάσταση της υγείας του μικρότερου αδερφού μου Tawfiq χειροτέρευε σαν αποτέλεσμα της δίψας, της ζέστης και της σοβαρής ηλίασης την ημέρα της εξαναγκαστικής μας μετανάστευσης (ήταν 2 ετών). Μετά από λίγες μέρες απεβίωσε. Ο πατέρας μου και οι δύο αδερφοί του, καθώς και άλλοι συγγενείς, αποφάσισαν να αναχωρήσουμε για το Khan Yunis στην μέση της Γάζας. Πιστεύαμε ότι το να πάμε στο Khan Yunis θα μας έπαιρνε μόνο λίγες ώρες και ότι το πέρασμα προς αυτό θα ήταν εύκολο. Στην πραγματικότητα ζήσαμε ένα επικίνδυνο και εξαντλητικό ταξίδι καθώς περνούσαμε διαμέσου των ελεγχόμενων από τους Σιωνιστές δρόμους.

Μετά από 2 περίπου εβδομάδες φθάσαμε στο Khan Yunis. Ήμασταν ανάμεσα στους πρώτους πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στον πρώτο καταυλισμό που δημιουργήθηκε στο Khan Yunis στο ψηλότερο σημείο του “sawafi”. Ο καταυλισμός βρισκόταν πάνω σε λευκή και χρυσή άμμο, που αλλάζει μορφή και χρώμα σαν αποτέλεσμα του φωτός του ήλιου την μέρα και του φωτός του φεγγαριού την νύχτα. Παρόλα αυτά, η ομορφιά εκείνων των αμμόλοφων δεν κράτησε για πολύ. Ισοπεδώθηκαν από ανθρώπους και μηχανές προκειμένου να γίνουν χώρος κατάλληλος για την υποδοχή χιλιάδων προσφύγων.
Ετικέτες Ismail Shammout, Εικαστικά
Παρασκευή, 23 Απριλίου 2010
Πίνακες του Ismail Shammout για τη Naqba (μέρος α’)

                                                          Προς το άγνωστο

Το πρωινό της 13ης Ιουλίου 1948, διωχθήκαμε υπό την απειλή όπλων από τα προγονικά μας σπίτια στην Lydda. Συμμορίες Σιωνιστών μας περικύκλωσαν και μας μάζεψαν στις μεγαλύτερες πλατείες της πόλης. Τότε, περικυκλωμένοι από έναν στενό κλοιό βαριά οπλισμένων Σιωνιστών οδηγηθήκαμε απρόθυμα προς την Ανατολή.

Ιστορία

Την Παρασκευή 9 Ιουλίου 1948, οι πόλεις Lydda και Ramleh κατηλήφθηκαν από συμμορίες Σιωνιστών. Μετά από μόλις 3 μέρες ξυπνήσαμε από το πανδαιμόνιο των ανθρώπων που έτρεχαν έντρομοι στον παράλληλο δρόμο του σπιτιού μας. Μέσα σε λίγες στιγμές, μέλη των συμμοριών χτύπησαν την πόρτα του σπιτιού μας με τα τουφέκια τους και φώναξαν σε όλους μας να φύγουμε από το σπίτι.

Δεν ήταν πιθανό να αντισταθούμε ή να μην ακολουθήσουμε αυτές τις στρατιωτικές εντολές. Περπατήσαμε σε ομάδες προς ένα ανοιχτό χώρο στην πόλη, με το όνομα “ Nawa’ir Plaza”.

Δεκάδες χιλιάδες γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι οδηγήθηκαν, κουβαλώντας μόνο τα ρούχα που φορούσαν, σε ανοιχτούς χώρους μέσα στις πόλεις Lydda και Ramleh. Αυτοί οι άνθρωποι ήταν είτε κάτοικοι αυτών των πόλεων, είτε πρόσφυγες από την Jaffa και τα χωριά των προαστίων της περιοχής. Ακούγονταν τα κλάματα των παιδιών καθώς επίσης και τα βογκητά των άρρωστων και των ηλικιωμένων. Η ατμόσφαιρα γινόταν όλο και πιο ζεστή, πιο καταθλιπτική και τρομακτική.

Οι συγκεντρωμένοι άνθρωποι ήταν περικυκλωμένοι από οπλισμένους άντρες και στρατιωτικά οχήματα. Ένας μεγάλος αριθμός ελεύθερων σκοπευτών βρισκόταν στις στέγες των τριγύρω σπιτιών, παρακολουθώντας προσεκτικά και με άγχος την διαδικασία του ξεριζωμού και της δια της βίας μετανάστευσης.

Κανένας δεν γνώριζε τι επρόκειτο να συμβεί. Πολλοί πίστευαν ότι η διαδικασία δεν θα διέφερε από παρόμοιες επιχειρήσεις της Βρετανικής Διοικητικής Αρχής, στην πλειοψηφία των πόλεων και των χωριών της Παλαιστίνης, οπότε ζητούνταν από τον κόσμο να φύγει από το σπίτι του και να μαζευτεί στην πλατεία του χωριού ή της πόλης για κάποιες ώρες, ενώ οι Βρετανοί στρατιώτες έψαχναν τα σπίτια για όπλα και επαναστάτες. Στο τέλος της ημέρας επιτρεπόταν στον κόσμο να επιστρέψει στο σπίτι του. Αυτή τη φορά οι άνθρωποι δεν επέστρεψαν στα σπίτια τους, γιατί επρόκειτο για διαφορετικού είδους επιχείρηση. Αντίθετα διατάχθηκαν να προχωρήσουν προς την Ανατολή μέσα από τους λεηλατημένους δρόμους της πόλης και τα λεηλατημένα μαγαζιά. Έκανε ολοένα και περισσότερη ζέστη, και η δίψα και ο φόβος μεγάλωναν. Περπατούσαμε προς την ανατολή, περικυκλωμένοι από Εβραίους Σιωνιστές που μας έβριζαν και μας ταπείνωναν. Δεν αντιλαμβανόμασταν ότι αυτή ήταν μόνο η αρχή του ταξιδιού μας.

                                                        «Εκείνη την Άνοιξη»

Η ζωή στην Παλαιστίνη υπό την Βρετανική Διοίκηση σημαδεύτηκε από μπελάδες και αναστάτωση. Συνεχώς γίνονταν εξεγέρσεις και εθνική κατακραυγή απέναντι στο σχέδιο των Βρετανών – Σιωνιστών να καταλάβουν την χώρα. Παρόλα αυτά, η Παλαιστίνη στην μνήμη μου είναι σαν μια λαμπρή άνοιξη, γεμάτη χρώμα, αφθονία, χάρη και ευτυχία.

Ιστορία

Γεννήθηκα στην πόλη Lydda το 1930. Έμενα σε μια περιοχή περικυκλωμένη από περιβόλια με λεμονιές και πορτοκαλιές, και πράσινους αμπελόκηπους. Οι τριγύρω πεδιάδες είναι εκτενείς και ανοικτές, στολισμένες με όμορφα λουλούδια διαφόρων μορφών και χρωμάτων, όπως νάρκισσους, μαργαρίτες και ανεμώνες, πάνω σε μια βάση διαβαθμίσεων του πράσινου.

Οι εποχές εμπλέκουν το εορταστικό και το παραδοσιακό, και ο χειμώνας έχει ημι-ιερές τελετές. Το βράδυ συνηθίζαμε να φέρνουμε καυτό κάρβουνο για να γεμίσουμε το μαγκάλι. Μετά την βραδινή προσευχή – εμείς τα παιδιά- μαζευόμασταν γύρω από το μαγκάλι περιμένοντας τον παππού ή την γιαγιά μας, να ψήσει κάστανα ή γλυκοπατάτες. Στο μεταξύ ακούγαμε μια παλιά ιστορία … «Μια φορά και έναν καιρό»…

Το ημερολόγιο των περιοχών της Jaffa, της Lydda και της Ramleh ήταν γεμάτο με γλέντια και θρησκευτικά και λαϊκά φεστιβάλ που γίνονταν συγκεκριμένη μέρα κάθε χρόνο. Αυτά τα γεγονότα ήταν πηγή μεγάλης ευτυχίας για εμάς, όπου υπήρχε ρυθμός, κίνηση και χρώμα. Τα περισσότερο υποσχόμενα ανάμεσα σε αυτά τα γεγονότα ήταν το φεστιβάλ “Rubin” στα νότια της Jaffa, εκείνο του «Προφήτη Saleh» στην Ramleh, εκείνο του «Προφήτη Job» στην ακτή της Jaffa, τα φεστιβάλ του «Προφήτη Μωυσή» ανάμεσα στην Ιερουσαλήμ και την Ιεριχώ, και τέλος το γλέντι στην . Παρομοίως, υπήρχαν εποχές για εορτασμό την άνοιξη και το καλοκαίρι, όταν οι οικογένειες, μικροί και μεγάλοι, έβγαιναν έξω για να περάσουν μια μέρα στην κοιλάδα ή στα χωράφια που αλώνιζαν το σιτάρι ή κάτω από την σκιά των ελαιόδεντρων – τρώγοντας και πίνοντας, τραγουδώντας και χορεύοντας, παίζοντας και διασκεδάζοντας.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Πηγές:

http://r-freepalestine.blogspot.com/search/label/Ismail%20Shammout

http://sites.google.com/site/alzainspace/ismail-shammout

http://www.passia.org/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s